fbpx

Điều gì khiến thiền định trở thành quá khó đối với nhiều người?

Một điều tôi nhận thấy, trong quá trình làm khai vấn và qua các khoá đào tạo khai vấn của Coach For Life, là ngày càng có nhiều người quan tâm đến thiền, và muốn thực hành thiền định. Có nhiều lý do khác nhau khiến họ muốn thiền: đó là muốn không bị suy nghĩ lan man và tập trung tốt hơn; có sự cân bằng và giải toả stress; vui vẻ, bình an và hạnh phúc hơn; không bị suy nghĩ, cảm xúc tiêu cực quấy nhiễu; tăng khả năng tập trung và sáng tạo v.v. Xuất phát từ những mong muốn như vậy, họ đọc rất nhiều sách thiền, đã đi nghe các nhiều buổi chia sẻ hoặc giảng pháp, thậm chí đã tham gia các khoá tu v.v. nhưng rất nhiều người vẫn không thiền được, hoặc không duy trì được thói quen thiền đều đặn. Tôi đã cố tìm hiểu điều gì khiến thiền định trở thành quá khó đối với nhiều người như vậy, và dưới đây là ba nguyên nhân chính.

Nguyên nhân thứ nhất xuất phát từ niềm tin giới hạn. Rất nhiều người có suy nghĩ  thiền là cái gì đó siêu việt, thiền phù hợp với một số người nhất định, thiền là phải ngồi một chỗ nhắm mắt mà mình thì không có thời gian v.v. Rất tiếc là những niềm tin này đã tự giới hạn khả năng khám phá và trải nghiệm của họ. Thiền định đã được phương tây coi là một kỹ năng mềm, ví dụ ở Mỹ ước tính năm 2012 có khoảng 18 triệu người thiền, chiếm khoảng 8% dân số người lớn, và con số này đến nay là khoảng 14%. Một số phương pháp thiền như thiền chánh niệm, thiền siêu việt (TM meditation) đã được đưa vào rất nhiều chương trình đào tạo từ cấp tiểu học lên đến sau đại học, vậy thì thiền không thể là cái gì đó quá cao siêu và chỉ dành cho một số ít người được!

Nguyên nhân thứ hai là làm chưa đúng và chưa đủ. Làm chưa đúng trước tiên liên quan đến việc chưa hiểu đúng hoặc chưa tìm thấy phương pháp phù hợp, nhưng cũng phần lớn xuất phát từ việc chúng ta dễ dãi với bản thân. Thay vì thức dậy và khởi động cho tỉnh táo trước khi thiền thì chúng ta lựa chọn thiền trên giường; thay vì để cho tâm trí được nghỉ ngơi thì chúng ta lại tranh thủ lúc thiền để suy nghĩ, tính toán công việc; v.v. Hệ quả của việc làm chưa đúng, và hơn nữa là chưa đủ đều đặn, thường xuyên dẫn đến thiền không đem lại những hiệu quả rõ rệt về cả thể chất và tinh thần, và từ đó không tạo được niềm tin, sức mạnh để họ có quyết tâm và hứng thú để thực hành nhiều hơn.

Nguyên nhân thứ ba đó là việc không có người đồng hành và giải đáp thắc mắc. Thiền là quá trình đi sâu vào bên trong, nhận biết những gì đang diễn ra bên trong mình về mặt nhận thức, suy nghĩ, cảm xúc và cả cơ thể. Trải nghiệm của mỗi người sẽ vô cùng đa dạng, phong phú và có thể nói là không ai giống ai, do đó việc có người hướng dẫn, cùng bạn phân tích để hiểu những gì đang diễn ra bên trong bạn là cực kỳ quan trọng. Trong khi, chúng ta thường có người thầy hướng dẫn, kèm cặp trong hầu hết mọi lĩnh vực mình muốn học, nhưng đối với thiền, một môn học trừu tượng, thì lại đa số lại không có người hướng dẫn.

Đó là ba lý do chính khiến nhiều người thất bại, hoặc không có tiến bộ trong khi thực hành thiền, và điều này khiến họ khẳng định niềm tin là thiền quá khó và không phù hợp với mình.

Trong suốt gần 10 năm thực hành thiền, tôi đã trải qua những thăng trầm của việc học và thực hành thiền: có những giai đoạn hào hứng, nhiệt tình; những giai đoạn bị chững lại, hoang mang vì không thấy có sự tiến bộ; những giai đoạn có quá nhiều câu hỏi mà không biết nên làm gì và thay đổi như thế nào, và rồi sung sướng khi tìm thấy lối đi và những trải nghiệm mới v.v. Dưới đây là ba gợi ý của cá nhân tôi, hi vọng qua đó giúp bạn có niềm tin và thực hành thiền định dễ dàng hơn.

Đầu tiên, hãy dỡ bỏ niềm tin thiền là cái gì đó không với tới được vì những lý do tôi đã nói ở trên. Nếu một em bé có thể học thiền thì không lý do gì bạn không học được, chỉ có điều là học giỏi hay không mà thôi. Bước tiếp theo, hãy tự hỏi lý do gì khiến bạn muốn thiền và viết xuống tất cả những lý do đó. Và cuối cùng, khi bạn học được kỹ năng này và thiền tốt thì điều đó sẽ thay đổi bạn, cuộc sống, công việc và các mối quan hệ xung quanh bạn như thế nào? Bạn có thể trả lời câu hỏi dựa trên những gì bạn đọc được, nghe được hoặc trải nghiệm được.   

Bước tiếp theo, hãy bắt đầu từ những bước nhỏ, nhưng điều quan trọng là làm đều đặn và kiên trì. Thiền không phải là một thứ mà bạn có thể đốt cháy giai đoạn, bằng cách thực hành liên tục trong nhiều giờ thì sẽ giỏi được, thay vào đó việc làm đều đặn ví dụ chỉ cần bạn thiền tập trung  5’ mỗi buổi sáng, bạn sẽ cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt trạng thái tinh thần của mình trong buổi sáng hôm đó. Ngoài ra hãy thử những phương pháp khác nhau, có thể thiền tĩnh phù hợp với người khác nhưng với bạn thiền trong khi đi lại hoặc hành động đem lại nhiều hứng thú hơn. Có thể thiền ngoài thiên nhiên sẽ giúp bạn có cảm giác bình an, hạnh phúc và tập trung hơn rất nhiều khi bạn ngồi trong phòng kín. Hãy ghi chép lại những thay đổi của mình mỗi ngày, điều này sẽ giúp bạn đào sâu và rút ra những phương pháp phù hợp nhất với mình.

Điều cuối cùng là chớ có kỳ vọng và tìm kiếm những trải nghiệm giống như người khác đã có. Như tôi đã nói ở trên, trải nghiệm thiền của mỗi cá nhân vô cùng đa dạng, phong phú. Giống như việc bạn không thể tìm được bất kỳ người nào giống hệt như bạn, mỗi trải nghiệm cá nhân của bạn cũng là của riêng bạn. Hãy chỉ cần quan sát những diễn biến, thay đổi, những bước tiến bộ hoặc thụt lùi của mình, và trao đổi với một người đủ kinh nghiệm và đủ hiểu biết trong lĩnh vực này để dẫn dắt bạn.

Có một câu nói của thầy Pháp Đăng, Làng Mai mà tôi rất thích đó là: “Thiền không phải để nói, thiền là để sống”. Thiền không phải là việc chúng ta làm vài lần, hay làm một thời gian rồi nghỉ, mà là lối sống và là một phần của con người bạn.

Chúc các bạn thành công với hành trình tìm lại và kết nối với chính mình!

 

Đăng ký nhận bài viết mới từ
Coach For Life

Cảm ơn bạn đã đăng ký

Có lỗi xảy ra, vui lòng thử lại

Pin It on Pinterest